Thời gian gần đây, mạng xã hội ghi nhận nhiều sự cố liên quan đến nhân viên bảo vệ có hành vi ứng xử thiếu chuẩn mực tại bệnh viện, khu dân cư, trung tâm thương mại hoặc không gian công cộng. Dù không nêu đích danh bất kỳ đơn vị hay cá nhân nào, các tình huống này vẫn đủ để gây ra phản ứng mạnh mẽ từ dư luận và đặt ra câu hỏi lớn đối với toàn ngành dịch vụ bảo vệ: đâu là ranh giới hợp pháp của người bảo vệ và vì sao ranh giới đó lại dễ bị vượt qua đến vậy?
Thực tế hiện nay, không ít trường hợp bắt nguồn từ tâm lý “hoàn thành tốt nhiệm vụ”, nhưng do thiếu hiểu biết pháp luật hoặc thiếu kiểm soát cảm xúc, hành vi của người bảo vệ đã đi chệch khỏi vai trò được giao.
Với một công ty bảo vệ chuyên nghiệp, đây không thể coi là lỗi cá nhân đơn lẻ, mà là dấu hiệu của rủi ro đạo đức và rủi ro pháp lý cần được kiểm soát ở cấp độ hệ thống. Lạm quyền, vì vậy, được xem là vùng cấm tuyệt đối, cả về chuẩn mực nghề nghiệp lẫn trách nhiệm trước pháp luật.
Hiểu đúng về quyền hạn của nhân viên bảo vệ
Điểm mấu chốt đầu tiên trong việc phòng ngừa lạm quyền là phải hiểu đúng bản chất quyền hạn của người bảo vệ. Nhân viên bảo vệ không phải lực lượng công an, không có chức năng điều tra, xét hỏi hay áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo pháp luật hình sự. Quyền hạn của họ hình thành từ hợp đồng dịch vụ bảo vệ, gắn với nội quy, quy chế của từng mục tiêu cụ thể và chỉ giới hạn trong phạm vi được giao.
Vai trò của người bảo vệ là ngăn ngừa rủi ro, duy trì trật tự, phát hiện và báo cáo sự việc, đồng thời hỗ trợ xử lý ban đầu trong những tình huống cần thiết. Khi sự việc vượt quá thẩm quyền, trách nhiệm của bảo vệ là báo cáo cấp quản lý và phối hợp với cơ quan chức năng, chứ không tự ý xử lý theo cảm tính hay kinh nghiệm cá nhân. Nhận thức sai về quyền hạn chính là nền tảng dẫn đến lạm quyền trong thực tế.
Lạm quyền là gì và vì sao dễ xảy ra trong nghề bảo vệ?
Lạm quyền có thể được hiểu là việc sử dụng vị trí công việc hoặc công cụ hỗ trợ để thực hiện các hành vi vượt quá thẩm quyền, gây ảnh hưởng đến thân thể, danh dự hoặc quyền tự do của người khác. Đáng chú ý, lạm quyền hiếm khi xuất hiện dưới dạng hành vi “cố tình phạm luật” ngay từ đầu, mà thường bắt đầu bằng những quyết định mang tính chủ quan trong tình huống áp lực cao.
Khi người bảo vệ phải đối mặt với tranh cãi, xung đột hoặc hành vi chống đối, nếu không được đào tạo bài bản và không có quy trình rõ ràng để bám theo, họ rất dễ hành động theo cảm xúc. Từ việc nói năng hách dịch, sử dụng thái độ cửa quyền, đến việc dùng công cụ hỗ trợ sai mục đích hay giữ người trái phép, tất cả đều là những biểu hiện điển hình của lạm quyền, dù ban đầu có thể được biện minh là “để đảm bảo an ninh”.
Cũng cần xét trên tình hình thực tế bởi không phải lúc nào nhân viên bảo vệ cũng ở vị trí “người kiểm soát tình huống”. Không ít trường hợp, bảo vệ là người bị xúc phạm, đe dọa hoặc thậm chí bị hành hung trong quá trình làm nhiệm vụ. Nếu không được trang bị đầy đủ kiến thức pháp luật và kỹ năng kiểm soát cảm xúc, phản ứng bản năng rất dễ đẩy người bảo vệ từ vị thế nạn nhân sang nguy cơ vi phạm pháp luật.
Chính vì vậy, việc hiểu rõ cách xử lý đúng khi nhân viên bảo vệ bị tấn công là yếu tố quan trọng không kém trong đào tạo nghiệp vụ. Quý khách và đội ngũ bảo vệ có thể tham khảo thêm tại bài viết: Nhân viên bảo vệ bị đánh thì phải làm sao? để thấy rõ ranh giới giữa quyền tự vệ hợp pháp và hành vi vượt quá thẩm quyền.
Những biểu hiện phổ biến của hành vi lạm quyền
Trong công tác bảo vệ an ninh thường nhật, lạm quyền thường thể hiện qua một số hành vi quen thuộc. Đó có thể là việc tự ý khám xét người hoặc tư trang cá nhân khi chưa có căn cứ rõ ràng hay chưa nhận được sự đồng ý hợp pháp. Cũng có trường hợp sử dụng dùi cui, còng số 8 hoặc công cụ hỗ trợ để đe dọa, thay vì chỉ dùng trong tình huống thật sự cần thiết nhằm ngăn chặn nguy hiểm tức thời.
Một biểu hiện khác là thái độ hách dịch, coi mình là người có quyền lực tại khu vực, dẫn đến việc quát nạt, ra lệnh hoặc gây khó dễ cho khách hàng, cư dân hay nhân viên nội bộ. Nghiêm trọng hơn, một số trường hợp còn giữ người quá thời gian cần thiết, không báo cáo kịp thời cho cấp trên hoặc không bàn giao ngay cho cơ quan chức năng, từ đó phát sinh rủi ro pháp lý nghiêm trọng.
Hệ lụy từ hành vi lạm quyền của nhân viên bảo vệ
Lạm quyền không chỉ gây ảnh hưởng đến hình ảnh cá nhân người bảo vệ, mà còn kéo theo những hệ lụy lớn cho doanh nghiệp sử dụng dịch vụ. Trước hết là rủi ro pháp lý, khi bên thuê bảo vệ có thể bị liên đới trách nhiệm dân sự, phát sinh khiếu kiện hoặc bồi thường thiệt hại.
Ở góc độ thương hiệu, chỉ một sự cố xảy ra tại sảnh tòa nhà, nhà máy hay cửa hàng cũng có thể phá hủy hình ảnh mà doanh nghiệp đã xây dựng trong nhiều năm. Nội bộ tổ chức cũng chịu tác động tiêu cực khi môi trường làm việc trở nên căng thẳng, khách hàng và nhân sự mất cảm giác an toàn, từ đó làm suy giảm niềm tin vào hệ thống an ninh.
Giải pháp từ Bảo vệ New Sun
Từ góc độ quản trị, kiểm soát lạm quyền cần được triển khai đồng bộ, bắt đầu ngay từ khâu tuyển dụng. Người bảo vệ không chỉ được đánh giá qua hồ sơ lý lịch hay thể lực, mà còn phải được xem xét về khả năng kiểm soát cảm xúc, chỉ số EQ và thái độ ứng xử trong môi trường áp lực.
Song song với đó, đào tạo pháp luật là nền tảng bắt buộc, giúp nhân viên hiểu rõ đâu là quyền hạn hợp pháp, đâu là ranh giới không được vượt qua. Các quy trình xử lý tình huống (SOP) cần được chuẩn hóa, để trong mỗi sự cố, người bảo vệ biết chính xác mình được phép làm gì và phải dừng lại ở đâu. Cuối cùng, hệ thống giám sát chéo và kênh tiếp nhận phản ánh 24/7 đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm và điều chỉnh kịp thời những lệch chuẩn trong quá trình thực thi nhiệm vụ.
Lời kết
Trong ngành bảo vệ chuyên nghiệp, bản lĩnh không nằm ở sự cứng rắn hay công cụ hỗ trợ, mà nằm ở khả năng giữ đúng ranh giới quyền hạn, hiểu luật và ứng xử chuẩn mực trong mọi tình huống. Sự chuyên nghiệp của người bảo vệ, xét đến cùng, tỷ lệ thuận với khả năng kiềm chế và ý thức trách nhiệm, chứ không phải mức độ áp đặt hay thị uy.
Với định hướng phát triển bền vững, Công ty TNHH Dịch vụ Bảo vệ New Sun cam kết xây dựng đội ngũ bảo vệ văn minh, kỷ luật và có trách nhiệm, coi đạo đức nghề nghiệp và tuân thủ pháp luật là nền tảng cốt lõi trong mọi hoạt động.
Quý khách đang tìm kiếm một giải pháp an ninh an toàn, chuẩn mực và được kiểm soát chặt chẽ về rủi ro đạo đức?
New Sun sẵn sàng tư vấn và đồng hành cùng Quý khách bằng những phương án bảo vệ chuyên nghiệp, phù hợp và bền vững.
